Volgende keer graag een zandkasteel

Fig. 1: een voetstap in het maanstof

Via Swans on T, die het had van Bad Astronomy: een strip over de verschillende theorieën dat de maanlanding nooit gebeurd is. Het gaat niemand die dat echt gelooft overtuigen, natuurlijk. Maar het illustreert wel een hele hoop leuke wetenschap!

Mijn favoriet gaat over die koningin van subgebieden in de fysica: granulaire materie. Hoe die hoaxers er op kwamen, geen idee, maar ze hebben echt een goed punt over het volgende:

De maan heeft geen atmosfeer. Dat betekent dat er ook geen water op het oppervlak is (om verschillende mooie redenen, maar het is al genoeg om te bedenken dat het aan de zonkant 123 ºC kan worden, dus zou het sowieso allemaal verdampen).

Als je ooit over het strand hebt gelopen weet je: in het natte zand zie je voetsporen, in het droge zand hoogstens wat deuken en bergjes. Dat komt door het water: droge zandkorrels rollen als knikkers van elkaar af, maar dunne laagjes water helpen met plakken (zoals een glas dat op een laagje water op het aanrecht staat ook blijft plakken). Het zand bij de branding bevat genoeg water voor mooie voetstappen, en dat geldt ook voor de meeste zanderige bospaadjes en zo.

Fig. 2: echte Hollandsche voetafdrukken, met maatvergelijking van Anna en Grote Broer.

Maar zoals we al wisten: op de maan is geen water. Al het maanstof zou dus als knikkers van elkaar moeten rollen, en geen voetafdrukken nalaten. Waar komt dat mooie profiel dan vandaan?

De clou zit ‘m in dat maanstof, en juist in het feit dat er geen water is! Ons strandzand lijkt inderdaad wel op knikkers. Het is namelijk over miljoenen jaren rond geslepen door de stroming. Maanstof echter is het meest zen van alle zandsoorten: het stuift hoogstens wat op als er een keer een komeet inslaat. (Of een mens langskomt natuurlijk.) En doordat het zo stil ligt is het nooit rondgeslepen. Het zijn dus helemaal geen knikkers, maar hoekige mini-steentjes in allerlei vormen. En zoals iedereen die wel eens een doos lego heeft omgedraaid weet: dat wordt niet uit zichzelf een mooi glad oppervlak. Het blijft liggen waar het ligt, en als je er een kuil in duwt blijft die er in tot de eerste achtjarige langskomt om rood-blauw-gele architectuur te plegen.

We hebben nog geen achtjarigen naar de maan gestuurd, en die voetstappen staan er dus ook nog steeds. Als er weer een maanlanding komt zouden ze echt een maanstofkasteel moeten bouwen. Ik doneer een pot roze glitters voor de versiering.

Hetzelfde verhaal met mooie plaatjes, en vacuümkamers, en ander prachtig speelgoed: Mythbusters!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.